المنسوب للإمام الصادق ( ع ) ( مترجم وشارح : مصطفوي )

460

مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي )

2 - اشارات : اشارات و مفاهيم التزامى و خصوصيات اضافه بر مفاهيم ظاهرى از جملات ، مخصوص خواص و افراد مخصوصى است كه از نظر علوم رسمى يا روشنايى و نورانيت قلبى ممتاز باشند . 3 - لطائف : نكته‌هاى باريك و نقاط دقيق و مطالب لطيف كه تنها با نور باطن و بصيرت قلب و با ديد روحانى مىتوان تشخيص داد ، مخصوص بندگان مخصوص و مقرب و اولياى حق مىباشد . 4 - حقائق : و اما حقائق و مطالب صد در صد محكم و ثابت و معارف يقينى كه از قرآن مجيد استفاده مىشود ، مخصوص انبيا است . [ ( شرح ) ] در پايان كتاب به چند نكته توجه داده مىشود . 1 - اين حديث شريف در برخى از نسخه‌ها موجود نيست . 2 - اين طبقه بندى در روايت شريف : به لحاظ محدودهء افكار و اندازهء بينايى و ديد افراد صورت مىگيرد . افرادى كه محيط بينايى آنان در محدودهء طبيعيات و ماديات و تنها جهان طبيعت است : به جز الفاظ و مفاهيم طبيعى و محسوس آنها ، معانى ديگرى نمىتواند درك كرده و متوجه باشند . و آنان كه باريك بين و متفكر هستند از اين طبقه ، مىتوانند از آن مفاهيم طبيعى به يارى فكر و تعقل و تدبر ، اشارات و نتائجى بگيرند . و چون محيط بينايى وسيعتر شده ، و از جهان ما وراى ماده و از عالم برزخ نيز آگاهى يافت : خواهد توانست مفاهيم دقيق و معانى لطيف و رقيقتر از ماده را درك كرده ، و از مطالب مربوط به اين قسمت كه در قرآن مجيد است ، استفاده كند . و در صورتى كه بينايى به حد كامل رسيده و چشم قلب شاهد حقائق اشياء و مدك معارف الهى كه از ما وراى برزخ است ، گرديد : معاينة اين حقائق مشهود خواهد شد . البته درك و فهم هر مرتبه بالاتر براى طبقه پايينتر غير ممكن است ، مانند شخص اعمى كه نمىتواند محسوسات و ديدنيها را مشاهده كند ، و چشمى كه ضعيف است نمىتواند مسافت بعيدى را تشخيص بدهد ، و يا گوشى كه ضعيف است ممكن نيست كه صداهاى ضعيف يا از دور را بشنود . 3 - مراتب قوت و ضعف در بينايى : مربوط به اصل وجود و تكوينى است ، نه اينكه اعتبارى و عرضى باشد . پس قوت بينايى و وسعت محدودهء آن به معناى وسعت نور وجود و شدت روحانيت و قدرت و كمال نفس انسانى است . و ضعف بينايى به معناى ضعف مرتبه و مقام نفس است .